Er zijn vormen van verlies waar geen begrafenis voor plaatsvindt. Geen condoleances, geen kaarten, geen ruimte in de agenda van vrienden om te komen zitten. En toch is er verlies. Groot verlies.
Levend verlies is het langzame afscheid van hoe iemand was, terwijl die persoon er nog is. Van hoe je leven eruit zag, terwijl je er middenin staat. Van een toekomst waarvan je dacht dat ‘ie er was, terwijl ‘ie stukje bij beetje anders werd.
Wie ermee te maken heeft, weet vaak niet dat het zo heet. Je weet alleen dat er iets zwaar is dat maar niet weggaat. Dat je verdriet hebt om iemand die nog leeft en dat je je daar soms schuldig over voelt.
Levend verlies kent veel gezichten. Enkele voorbeelden:
Wat deze situaties gemeen hebben: er is verlies, en er is tegelijk zorg. Rouw en verantwoordelijkheid lopen door elkaar. Verdriet krijgt vaak geen ruimte, omdat er nog iemand is om voor te zorgen.
Bij een overlijden is er ruimte om te rouwen. De omgeving weet het, respecteert het, geeft je tijd. Bij levend verlies gaat het anders. De persoon is er nog, dus wordt van je verwacht dat je vooral zorgt, of steunt, of blijft. Rouwen voelt vaak niet gepast dat is alsof je iemand afschrijft die nog leeft.
Ondertussen is er wel verlies. Elke dag opnieuw. En dat verlies stapelt zich op.
Wat vaak lastig is:
Dit is precies waar levend verlies aandacht vraagt: bij mensen die verdriet hebben om iemand die nog leeft, en die daar zelden ruimte voor krijgen.
Bij Praktijk Adriëtte in Grave bied ik begeleiding aan volwassenen die met levend verlies te maken hebben. Vanuit mijn opleiding Land van Rouw én uit eigen ervaring werk ik met de erkenning dat rouw niet pas begint na een overlijden.
In de begeleiding is aandacht voor:
Erkenning van wat je meemaakt. Wat vaak nergens gehoord wordt bij vrienden, bij familie, bij de huisarts dat mag hier gezegd worden. Het verlies is echt, ook al leeft de ander nog.
Ruimte voor tegenstrijdige gevoelens. Liefde en frustratie. Zorg en uitputting. Verdriet en soms zelfs opluchting. Alles mag er zijn, zonder oordeel.
Aandacht voor jouw eigen belastbaarheid. Zorgen voor een ander vraagt veel. Belangrijk is dat je zelf ook blijft ademen. We kijken samen wat helpt om overbelasting te voorkomen of te verminderen.
Werken aan verbinding — ook onder verandering. Hoe blijf je in verbinding met wie de ander was, terwijl je omgaat met wie de ander nu is? Dat vraagt vaak om een nieuwe manier van kijken.
Aandacht voor het bredere netwerk. Vaak zit een gezin, een partner of andere naasten ook in dit proces. Waar nodig kijken we hoe je samen ruimte kunt maken.
Levend verlies begeleiding is geschikt voor iedereen die verdriet heeft om iemand die er nog is. Dat kan zijn:
Je hoeft niet eerst helder te hebben “wat je precies voelt”. Vaak is het juist waardevol om samen ruimte te maken voor wat nog niet in woorden past.
Levend verlies vraagt vaak dat je zelf even iets voor jezelf doet terwijl je gewend bent om vooral voor anderen te zorgen. Dat kan lastig zijn. Er is geen goede reden om te wachten tot je “helemaal aan de grond zit” voor je hulp zoekt.
Een kennismakingsgesprek verplicht je tot niets. Het is dertig minuten waarin we samen kijken wat er speelt en of mijn manier van werken bij je past. Daarna beslis je in alle rust of je wilt vervolgen.
